ENGLISH
  Güncelleme: 28/05/2018

Fasıl 9- Mali Hizmetler

Faslın Kapsamı

Fasıldaki AB müktesebatı bankacılık, sermaye piyasaları ve sigortacılık (bireysel emeklilik de dâhil olmak üzere) olmak üzere üç temel sektöre ilişkin düzenlemeleri içermektedir.

Mali Hizmetler Faslı Kapsamındaki AB mevzuatı tüm üye ülkelerde finansal hizmet sağlayıcılarının kuruluş şartları, mali yapıları ve denetimlerine ilişkin bağlayıcı minimum standartlar getirmiştir. Ayrıca bu kuruluşların faaliyet gösterdiği piyasaların hukuki çerçevesi de mevzuat tarafından çizilmiştir.

Son finansal krizle birlikte, mali hizmetler alanındaki AB müktesebatı kapsamlı bir dönüşüm sürecine girmiştir. Bu kapsamda, sektöre ilişkin AB müktesebatında değişiklikler yapılmış ve yeni mekanizmalar tesis edilmiştir. Kriz sürecinde sistemik risk yaratan belirli alanlar (yatırım fonları, türev piyasalar, araçlar ve işlemler, kredi derecelendirme kuruluşları ile ödeme ve mutabakat sistemleri) AB reform programının odak noktasında yer almıştır.

AB düzeyindeki ortak denetim sistemini güçlendirmek için çalışmalar devam etmekte olup, son olarak 2013 yılında Bankacılık Birliği oluşturulması kararlaştırılmıştır. Euro Bölgesi ve Birliğe katılmak isteyen diğer üye ülkelerdeki bankaları kapsayan Bankacılık Birliği, ortak denetim ve gözetim mekanizması ile tek tasfiye mekanizması olarak iki bileşenden oluşmaktadır. 2013 yılında oluşturulan ortak denetim mekanizması işlevi Avrupa Merkez Bankası (AMB) tarafından yerine getirilmektedir. Tek Tasfiye Mekanizmasına ilişkin siyasi uzlaşı 2014 yılında sağlanmış ve 1 Ocak 2016 itibarıyla AB çapında işler hale gelerek bu yapının en temel bileşenlerinden Tek Tasfiye Fonu yürürlüğe girmiştir. Söz konusu Fon, sisteme dâhil bankalar tarafından yapılacak katkılar ile oluşturulmuş olup Tek Tasfiye Kurulu tarafından yönetilmektedir. Mevcut sistemde, bir bankanın tasfiyesine yol açacak koşulların (bankanın batma riski bulunması) oluşup oluşmadığına ilişkin karar AMB tarafından verilmekte, tasfiye süreci ise Tek Tasfiye Kurulu tarafından yönetilmektedir.  Bankacılık Birliği 19 Euro Bölgesi ülkesini kapsamaktadır.

Kurumsal bir yapı içermese de AB sermaye piyasaları alanında da daha güçlü bir düzen kurmayı amaçlamakta ve bu kapsamda atacağı adımları Sermaye Piyasaları Birliği başlığı altında ele almaktadır.

Fasla İlişkin Tanıtıcı Sunum

Faslın Müzakere Sürecinde Geldiği Aşama

Fasıl için 29-30 Mart 2006’da tanıtıcı, 2-3 Mayıs 2006’da ise ayrıntılı tarama toplantısı düzenlenmiş, tarama sonu raporu ise Avrupa Komisyonu tarafından 17 Nisan 2007 tarihinde hazırlanmıştır. Fasıl kapsamında temel AB mevzuatıyla “tatminkâr düzeyde uyumlu” olduğumuz tarama sonu raporunda belirtilmiştir. Raporda, özellikle bankacılık ve sermaye piyasaları ileri düzeyde uyumlu bulunurken, sigortacılık sektöründe yapılması gerekenler olduğunun altı çizilmiştir.

Mali Hizmetler Faslı, Ek Protokolün tam olarak uygulanması şartına bağlı olarak Konsey Kararı çerçevesinde askıya alınan 8 fasıldan biridir. 25 Haziran 2007 tarihli Dönem Başkanlığı mektubunda ilave bir teknik açılış kriteri getirilmemiştir.

Bankacılık alanında 2001 krizi sonrası alınan önlemlerle sağlam bir yasal altyapı oluşturulmuştur. Son olarak 2013 ve 2014 yıllarında sermaye yeterliliği alanındaki Basel-III Uzlaşısına dayanan AB Direktiflerine uyum amaçlı düzenlemeler yapılmıştır. Ayrıca, Türkiye’de mevduata sağlanan güvence limiti 2013 yılında 50 bin TL’den 100 bin TL’ye yükseltilerek mevduat sigorta sistemi AB düzenlemeleri ile daha uyumlu bir yapıya kavuşturulmuştur.

Basel Komitesi Düzenleme Tutarlılığı Değerlendirme Programı (RCAP) kapsamında Eylül 2015-Mart 2016 döneminde değerlendirme sürecinden geçen ülkemiz bankacılık mevzuatı Basel standartlarına tam uyumlu bulunmuştur.

Ödeme sistemleri ve ödeme hizmetleri alanında AB müktesebatına uyum sağlanması amacıyla 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun 27 Haziran 2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Kanun uyarınca BDDK, ödeme hizmetleri ve elektronik para sektörlerinden sorumlu, düzenleyici-denetleyici makam olarak görevlendirilmiştir. Ödeme ve mutabakat sistemleri alanında ise sorumlu kuruluş Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’dır.

2008 yılı Ulusal Programı çerçevesinde de taahhüt edildiği üzere AB müktesebatına tam uyum perspektifi, İstanbul Finans Merkezi Projesi ve piyasa ihtiyaçları dikkate alınarak, tüm paydaşların görüşleri ve katkıları da göz önünde bulundurularak hazırlanan 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu 30 Aralık 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 6362 sayılı Kanun ile Türkiye’nin sermaye piyasaları alanında AB müktesebatıyla olan uyum düzeyi bir üst seviyeye yükselmiştir.

12 Ocak 2016 tarihi itibariyle pay (hisse senedi) halka arzlarında kullanılacak izahname format ve kılavuzlarının güncellenmesi neticesinde AB müktesebatı ile uyum sağlanmıştır. SPK tarafından pay izahname formatlarının AB mevzuatına eşdeğer sayılabilmesi amacıyla Avrupa Menkul Kıymetler ve Piyasalar Otoritesine (ESMA) yapılan başvuru, ESMA’nın 8 Şubat 2016 tarihli görüşünde olumlu değerlendirilmiştir. Bu gelişme, Türk piyasalarının Avrupa piyasalarıyla entegrasyonu ve İstanbul’un finans merkezi olması açısından da önem arz etmektedir.

Sigortacılık alanında uzun süredir eksikliği hissedilen çerçeve kanun Haziran 2007 tarihinde yasalaşmış ve anlaşmazlıkların mahkeme dışı yollarla çözümüne ilişkin sigorta tahkim mekanizması tesis edilmiştir. Bu alandaki mevzuat uyumu çerçeve kanunun tamamlayıcısı olacak ikincil düzenlemelerle sağlanmaktadır. 2013 yılında yapılan düzenleme ile itiraz hakem heyeti ve itiraz yetkilisi uygulamaları getirilerek anlaşmazlıkların mahkeme dışı yollarla çözümüne ilişkin mekanizmalar güçlendirilmiştir. 2013 yılında yapılan diğer bir düzenleme ile özel sağlık sigortası alanında poliçe sahiplerine bilgi verme yükümlülüğü güçlendirilmiş ve sözleşmelerin yenilenmesine ilişkin esas ve usuller belirlenerek bu konuda bir standart getirilmiştir.

İlgili Alt Komite Toplantıları

4 No’lu Ekonomik ve Parasal Konular, Sermaye Hareketleri ve İstatistik Alt Komitesi

Faydalı Linkler

Avrupa Komisyonunun finansal piyasalardan sorumlu Genel Müdürlüğü için: https://ec.europa.eu/info/departments/financial-stability-financial-services-and-capital-markets-union_en

AB’nin mali hizmetler alanındaki düzenlemeleri hakkında bilgi için: https://ec.europa.eu/info/law/law-topic/eu-banking-and-financial-services-law_en

AB Bankacılık Birliği’ne ilişkin detaylı bilgi için: https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/banking-and-finance/banking-union_en

AB Sermaye Piyasaları Birliği’ne ilişkin detaylı bilgi için: https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/growth-and-investment/capital-markets-union/what-capital-markets-union_en

Tarama Toplantıları 

Tanıtıcı Tarama Toplantısı Sunuşları (29-30 Mart 2006)

Ayrıntılı Tarama Toplantısı Sunuşları (2-3 Mayıs 2006)

Tarama Raporu (Pdf-88 Kb)

 

 


Güncelleme: 28/05/2018 / Hit: 38,359